Bulletin of the Institute of Ethnography SASA vol 64, no. 3 (2016) - online edition
Glаsnik Etnogrаfskog institutа SANU 64(3), 2016 - elektronsko izdanje

gei sanu

УДК 39(05)

eISSN 2334-8259

Bulletin IE SASA ISSN 0350-0861
print edition PDF/štampano izdanje

 

Editor in chief:

Drаgаnа Rаdojičić

 

Editor of the Topic:

Miroslava Lukić-Krstanović

Petko Hristov

 

International editorial board:

Radost Ivanova,

Elephterios Alexakis,

Jana Pospíšilová,

Karl Kaser,

Gabriela Kiliánová,
Milica Bakić-Hayden,

Ingrid Slavec-Gradišnik,

Marina Martynova,

Fernando Diego Del Vecchio,

Kjell Magnusson,

Tatiana Podolinska,

Peter Finke,

Ana Dragojlović;

 

Editorial board:

Gojko Subotić,

Sofija Miloradović,

Jelena Čvorović,

Srđan Radović,

Aleksandra Pavićević,

Lada Stevanović,

Ildiko Erdei,

Jelena Jovanović,

Mladena Prelić,

Biljana Sikimić,

Jadranka Đorđević Crnobrnja,

Sanja Zlatanović;

 

The reviewers:

Vojislav Stanovčić,

Mirjana Morokvašić,

Gordana Blagojević,

Dragana Antonijević,

Danica Šantić,

Duško Petrović,

Uršula Lipovec Čebron,

Mirjana Bobić.

 

Secretary:

Mаrijа Đokić

 

Accepted for publication by the reference of academician Vojislav Stanovčić, at meeting of the Department of Social Sciences SASA, November 17. 2015.

 

The Bulletin of Institute of Ethnography SASA is indexed in:

ERIH+ (The European Reference Index for the Humanities and the Social Sciences),

DOAJ (Directory of Open Access Journals),

SCIndeks (Srpski citatni indeks),

Ulrich's Periodicals Directory,

NSD (Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste AS – Norwegian Social Science Data Services).

 

 

BELGRADE 2016

 

 

Topic of the Issue – Research of Migrations
Temа brojа – Istraživanje migracija

 

Authors name
Ime autora
Publication title in English and Serbian language
Naslov rada na engleskom i srpskom jeziku

A Review of the Research on Serbian as the Language of Diaspora from Philological and Linguistic Perspective


Istraženost srpskog jezika u dijaspori u okvirima filologije i lingvističkih disciplina

pp. 569-584
EMAIL: ivanavusim@gmail.com; anajovano@gmail.com

DOI: 10.2298/GEI151019007V; UDC: 811.163.41:314.7

ACCEPTED FOR PUBLICATION:22/02/2016


Download PDF*///Preuzmite dokument*

 

Abstract
This paper argues that Serbian as the language of Diaspora represents a phenomenon of interest of a number of disciplines qualified as humanities and social sciences, including philology and linguistics. It examines how Serbian as heritage language has been explored since 1968 to the day and it reviews mainly the work of the authors from the territory of Serbia, as well as those from the ex-Yugoslav republics that have enabled the maintenance of continuity in this stream of research. An exception is made for a brief review of the research on Serbo-Croatian as the language of migration conducted by a research team at the Lund University in Sweden in the 1980s. In the corpus, particularly significant are the publications that explore different linguistic, psycholinguistic, sociolinguistic, and philological aspects of the Serbian language in Diaspora, as well as those that are concerned with the education in Serbian as heritage language. In spite of their importance, we note a remarkable scarcity of the research for the lapse of almost four decades and we note that these phenomena can be
thoroughly and systematically explored only from an interdisciplinary and transdisciplinary perspective.

Key words: Serbian as heritage language, diaspora, philology, linguistics

Sažetak
Fenomeni nastali u kontekstu srpske jezičke dijaspore predstavlјaju predmete
istraživanja više disciplina društveno-humanističke orijentacije. Među njih se
ubrajaju i filološki i lingvistički radovi koji nastaju od sedamdesetih godina 20.
veka naovamo. U pitanju su proučavanja odlika i upotrebe srpskog govornog i
književnog jezika, bilo kao jezika migranata prve generacije bilo kao naslednog ili
zavičajnog jezika njihovih potomaka. Rezultati naše analize pokazuju da su i broj i
rezultati filoloških i lingvističkih radova o srpskom jeziku u dijaspori
relativno skromni. Uprkos tome, oni se ne smeju zanemariti, već ih treba
sistematizovati i promovisati dalјa istraživanja iz ove oblasti, naročito kroz
interdisciplinarnu saradnju.
Klјučne reči: srpski kao nasledni/zavičajni jezik, dijaspora, filologija,
lingvistika.


 

Bibliography
Literatura

Bačvanski, Marija. 1984. „Neke osobenosti govornog razvoja dece naših radnika u
SR Nemačkoj”. U Jezički kontakti u jugoslovenskoj zajednici (Језичните
контакти во југословенската заједница), prir. O. Mišeska Tomić, 181–
185. Skoplje: Savez jugoslovenskih društava za primenjenu lingvistiku –
Društvo za primenjenu lingvistiku Makedonije.
Bekić, Tomislav, prir. 1990. Učenje jezika, komunikativni pristup i obrazovanje
nastavnika: zbornik radova (1. konferencija Živi jezici, Novi Sad, 28. juni
– 1. juli 1989.). Novi Sad: Institut za strane jezike i književnosti
Filozofskog fakulteta.
Blagojević, Gordana. 2007. „Srpske škole i nastava srpskog jezika u Grčkoj u XX
veku.” Glasnik Etnografskog instituta SANU 55 (1): 233– 244.
Bugarski, Ranko. 2015. Selektivna sociolingvistička bibliografija: SFRJ/SRJ - SCG/
Srbija: 1967– 2014. Zemun: Mostart.
Dimić, Moma i Duško Vidak, prir. 1989. Književnost između dve domovine: III
zbornik saopštenja članova i gostiju Društva. III vikend kanadske
literature, Ohrid, 26–28. maj 1989. Beograd: Društvo za književnost i
kulturu Jugoslavija – Kanada.
Dimitrijević-Savić, Jovana. 2010. Code-Switching: Structure and Meaning,
Kragujevac: Filološko-umetnički fakultet.
Đokić, Danka i Vidak Dušan, prir. 1994. Ka drugoj obali = Towards the Other
Coast = Vers l'autre rive / VII vikend kanadske literature, Herceg Novi,
28–30. maj 1993. Beograd - Pančevo: Društvo za književnost i kulturu
Jugoslavija–Kanada - Zajednica književnika Pančeva.
Ďurovič, Ľubomir. 1983. ”Formalizing the S/C flexion for the automatic
morhological analysis”. In Lingua in diaspora. Studies in the language of
the second generation of Yugoslav immigrant children in Sweden, ed.
Ľubomir Ďurovič, 123–148. Lund: Slavica Lundensia 9.
Ďurovič, Ľubomir. 1987. ”The development of grammar systems in diaspora
children's language". In Child language in diaspora: Serbo-Croatian in
West European countries, Papers from a symposium, eds. Ľubomir
Ďurovič and Alla Binder, 51–85. Lund: Slavica Lundensia 11.
Ďurovič, Ľubomir. 1988. ”The concept of diaspora language (Opening address)”. In
Diaspora Languages in Western Europe. Papers from the workshop
"Language Minorities – Children's Language in Diaspora" held on July
22nd, 1987 at the International Congress for the Study of Child Language
in Lund, Sweden, ed. Ľubomir Ďurovič, 7–9. Lund: Slavica Lundensia 12.
[Filipović] Savić, Jelena M. 1994. Serbian/English and Spanish/English codeswitching: Toward a more comprehensive model, PhD thesis. Perdue University.
[Filipović] Savić, Jelena M. 1996. Code-switching. Theoretical and methodological
issues. Beograd: Filološki fakultet.
Filipović Savić, Jelena. 1998. ”The status of Serbian as a minority language within
the Serbian-American community.” Filološki pregled 25 (2): 147–157.
Fulgosi, Ante, Ljerka Fulgosi, Zvonko Knezović, Rea Masnjak, Anđelka Metzing i
Predrag Zarevski. 1985. „Istraživanja razvoja nekih kognitivnih funkcija i
nekih karakteristika ličnosti djece naših radnika na privremenom radu u
inozemstvu.” Migracijske teme 1 (1): 5–13.
Hansen, Björn, Daniel Romić i Zrinka Kolaković. 2013. „Okviri za istraživanje
sintaksičkih struktura govornika druge generacije bosanskoga, hrvatskoga i
srpskoga jezika u Njemačkoj.” Lahor 15: 9–45.
Ilić-Marković, Ljiljana. 2010. „Dvojezična svakodnevica – predrasude i činjenice,
srpski i nemački u Beču”. U Peti međunarodni interdisciplinarni
simpozijum „Susret kultura”, prir. Ljiljana Subotić i Ivana Živančević-
Sekeruš, 779-788. Novi Sad: Filozofski fakultet.
Janjić, Marina i Irena Cvetković Teofilović.. 2014. „Specifičnost metodike nastave
srpskog kao zavičajnog jezika”. Usmeno saopštenje sa Okruglog stola
Srpska jezička dijaspora: održavanje jezika i identiteta govornika u
migrantskim uslovima, 25. oktobar 2014. Kragujevac: Filološko-umetnički
fakultet.
Jovanović, Ana i Ivana Vučina Simović. 2012. „Odlike i potrebe nastave srpskog
kao zavičajnog jezika”. U Srpski jezik, književnost, umetnost: zbornik
radova sa VI međunarodnog skupa održanog na Filološko-umetničkom
fakultetu u Kragujevcu, prir. Miloš Kovačević, 383–395. Kragujevac:
Filološko-umetnički fakultet.
Jovanović, Ana i Ivana Vučina Simović. 2013. ”Linguistic Attitudes and Linguistic
Practices in the Global Age: The Case of the First Generation of Serbian
Highly Educated Migrants”. U Diasporic Choices, ed. Renata SeredyńskaAbou Eid, 129–138. Oxford, UK: Inter-Disciplinary Press.
Kovačević, Miloš i Jelena Petković, prir. 2015. Srpski jezik – od Vuka do danas.
Srpski jezik, književnost, umetnost: zbornik radova sa IX međunarodnog
skupa održanog na Filološko-umetničkom fakultetu u Kragujevcu (24–25.
X 2014). Kragujevac: Filološko-umetnički fakultet.
Lukić Krstanović, Miroslava, prir. 2014. Knjiga apstrakata. Naučno istraživanje
migracija u Srbiji: Problemi i inicijative. Okrugli sto – 8. decembar 2014.
Beograd: Etnografski institut SANU.
Mandreš, Marinel. 2001. ”Serbian Migration, Settlement, and Ethnicity: A
Bibliography.” Serbian Studies 15 (1, 2): 123–155, 371–406.
Mandreš, Marinel. 2005. ”Serbian Immigration, Settlement, and Ethnicity: A
Bibliography of Newspaper Articles.” Part I: America, and Part II:
England, Canada, Australia. Serbian Studies 19 (1, 2): 165–217, 348–400.
Mihaljević, Milica. 1988. “Govor naše djece u dijaspori.” Rasprave ZJ 14: 127–
137.
Milojević, Aleksa. 1987. „Skupovi: Sinteza interkulturalističkih aktivnosti.”
Migracijske teme 3 (3–4): 385–387.
Mikeš, Melanija. 1965. Glasovni razvoj govora dvojezične dece, doktorska
disertacija. Novi Sad: Filozofski fakultet.
Mišeska Tomić, Olga. 1992. ”Minority language maintenance and learning as instruments for improving the status of minority group”. In Maintenance and
loss of minority languages, eds. Willem Fase, Koen Jaspaert and Sjaak
Kroon, 385–392. John Benjamins Publishing Company.
Mladenović, Milan, prir. 1991. Reke i obale, mostovi i razmeđa među narodima i
kulturama = Rivers and Coasts, Bridges and Links between Peoples and
Cultures = Rivières, rives et les rivages - lignes de démarcation ou de la
relations socio-culturelles. V vikend kanadske literature, Novi Sad, 10–13.
oktobar 1991. Beograd: Društvo za književnost i kulturu Jugoslavija –
Kanada.
Mladenović, Milan, prir. 1992. Novo u starom i staro u novom svetu = The New in
the Old and the Old in the New World = Le Nouveau dans le vieux et le
vieux dans le nouveau monde. VI vikend kanadske literature, Beograd, 17.
oktobar 1992. Beograd: Društvo za književnost i kulturu Jugoslavija –
Kanada.
Mrazović, Pavica. 1990. „Razlike u govornom i pisanom nemačkom i
srpskohrvatskom jeziku treće generacije migranata u SR Nemačkoj". U
Učenje jezika, komunikativni pristup i obrazovanje nastavnika: zbornik
radova (1. konferencija Živi jezici, Novi Sad, 28. juni - 1. juli 1989.), prir.
Tomislav Bekić, 255–269. Novi Sad: Institut za strane jezike i književnosti
Filozofskog fakulteta.
Murdževa-Škarić, Olga, prir. 1987. Intercultural education = Education
interculturelle. Ohrid: OMEP.
Nećak-Lük, Albina i Inka Štrukelj, prir. 1984. Dvojezičnost - individualne in
družbene razsežnosti. Prispevki konference "Dvojezičnost – individualne
in družbene razsežnosti", Ljubljana, 13. –15. sept. 1984. Ljubljana:
Društvo za uporabo jezikoslovja SR Slovenije.
Pavlinić-Wolf, Andrina. 1984. „Interkulturalizam u obrazovanju djece migranata i
učenju jezika: (u interpretaciji Louisa Porchera).” Pedagoški rad 3–4: 107–
115.
Pavlinić-Wolf, Andrina. 1985. „Definicije materinskog jezika i s njima povezani
problemi.” Migracijske teme 1 (3–4): 57–69.
Pavlinić-Wolf, Andrina i Josip Anić. 1991. „Djeca hrvatskih migranata u europskim
zemljama – iseljavanje, motivacija za očuvanje i njegovanje materinskog
jezika te povratak u domovinu.” Migracijske teme 7 (3–4): 277–291.
Pavlinić-Wolf, Andrina, Josip Anić i Zdenko Ivezić. 1986. „Jezik jugoslavenske
djece koja žive u Švedskoj (preliminarni rezultati sociolingvističkog
istraživanja.” Migracijske teme 2 (2): 37–46.
Pavlinić-Wolf, Andrina, Karmen Brčić i Nadežda Jeftić. 1988. ”Supplementary
mother-tongue education and the linguistic development of Yugoslav
children in Denmark.” Journal of Multilingual and Multicultural
Development 9 (1–2): 151–167.
Plant, Derrik. 1971. „Dvojezičnost 'Gastarbeitera': nov problem čija važnost sve
više raste“. U Aktivne metode i moderna pomagala u nastavi stranih jezika.
Predavanja i referati održani na 10. kongresu FILPV u Zagrebu, 5-9. 4.
1968, prir. Rudolf Filipović, 339–349. Zagreb: Školska knjiga.
Rajić, Ljubiša. 1978. „Sociolingvistički aspekti dvojezičnosti Jugoslovena na radu u
Švedskoj i Norveškoj." Godišnjak Saveza društava za primenjenu
lingvistiku Jugoslavije 1978: 2–78.
Ranić-Podunajec, Ljiljana. 1987. „Pristup jeziku i kulturi u nastavnoj praksi u
Nizozemskoj.” Migracijske teme 3 (3–4): 353–360.
Savić, Svenka. 1987. ”Intercultural Linguistic Activities with Yugoslav Children
Living Abroad: Inadequacy of the domestic research“. In Intercultural
education = Education interculturelle, ed. Olga Murdževa-Škarić, 169–
171. Ohrid: OMEP.
Savić, Svenka. 1989. „Dokle smo došli?”. U Interkulturalizam kao oblik
obrazovanja dece migranata van domovine: zbornik radova, prir. Svenka
Savić, 8–42. Novi Sad: Filozofski fakultet, Institut za južnoslovenske
jezike.
Savić, Svenka, prir. 1989. Interkulturalizam kao oblik obrazovanja dece migranata
van domovine: zbornik radova. Novi Sad: Filozofski fakultet, Institut za
južnoslovenske jezike.
Savić, Svenka i Milan Cvetković. 1984. „Narativna sposobnost kod jednojezične i
dvojezične dece od jedanaest godina“. U Dvojezičnost - individualne in
družbene razsežnosti. Prispevki konference "Dvojezičnost – individualne in
družbene razsežnosti", Ljubljana, 13. –15. sept. 1984, prir. Albina NećakLük i Inka Štrukelj, 281-287. Ljubljana: Društvo za uporabo jezikoslovja
SR Slovenije.
Stanisavljević, Andrea. 2010. ”Bilingualismus und Migration – Eine Untersuchung
zu bosnisch / kroatisch / serbisch/ deutschem Codeswitching in Berlin”. In
Srpska lingvistika – Eine Bestandsaufnahme, eds. Christian Voß and
Biljana Golubović, 279–296. München.
Stankovski, Miodrag, Ľubomir Ďurovič and Mijo Tomašević. 1983. ”Development
structures in the family language of Yugoslav immigrant children in a
Swedish language environment". In Lingua in diaspora. Studies in the
language of the second generation of Yugoslav immigrant children in
Sweden, ed. Ľubomir Ďurovič, 11–20. Lund: Slavica Lundensia 9.
Stefanović-Banović, Milesa i Branislav Pantović. 2014. „Nastava jugoslovenskih
učitelja u Argentini 1939-1944.” Glasnik Etnografskog instituta SANU 52
(1): 227–244.
Stojanović, Ilija i Tatomir Vukosavljević. 1978. Sociopsihološka stanja naših
učenika u inostranstvu i dopunska nastava (na primeru Hamburga).
Zagreb: Centar za istraživanje migracija.
Vasić, Smiljka, Vladislava Knaflič, Stevan Peter, Rajka Marinković i Zoran
Mastilović. [1986]. Dvojezičnost migrantske dece: mogućnost održavanja
maternjeg jezika u uslovima L2 (u francuskoj sredini). Beograd: Institut za
eksperimentalnu fonetiku i patologiju govora.
Vasić, Vera i K. Centerham. 1984. „Maternji jezik kao prvi i kao drugi jezik”. U
Jezički kontakti u jugoslovenskoj zajednici, prir. O. Mišeska Tomić, 187–
191. Skoplje: Savez jugoslovenskih društava za primenjenu lingvistiku –
Društvo za primenjenu lingvistiku Makedonije.
Vegar, Branka. 1986. „Jugoslavenska djeca u bečkim školama.” Migracijske teme 2
(1): 75–80.
Vidaković-Petrov, Krinka. 1996. ”Folk Songs and Their Transformations in the
Serbian-American Diaspora 1900–1925.” Serbian Studies 10 (2): 164–187.
Vidaković-Petrov, Krinka. 2007. Srbi u Americi i njihova periodika. Beograd:
Institut za književnost i umetnost.
Vidaković-Petrov, Krinka. 2013. „Književnost egzila”. U Pojmovnik uporedne
kniževnosti. Zbornik radova, prir. Bojan Jović i Tihomir Brajović, 235–
260. Beograd: Institut za književnost i umetnost.
Vidaković-Petrov, Krinka. 2014. Od Balkana do Tihog okeana. Kultura i
književnost srpskih iseljenika u SAD. Beograd: Institut za književnost i
umetnost.
Vidaković-Petrov, Krinka. 2015. „Jezik u delu Petra M. Luburića, srpskog pisca iz
SAD”. U Srpski jezik – od Vuka do danas. Srpski jezik, književnost,
umetnost: zbornik radova sa IX međunarodnog skupa održanog na
Filološko-umetničkom fakultetu u Kragujevcu (24–25. X 2014), prir. Miloš
Kovačević i Jelena Petković, 487-497. Kragujevac: Filološko-umetnički
fakultet.
Vlahović, Plemenka. 2009. „Biografija prof. dr Melanije Mikeš”. U Višejezični svet
Melanije Mikeš, prir. Plemenka Vlahović, Ranko Bugarski, Vera Vasić,
13–15. Novi Sad: Filozofski fakultet, Društvo za primenjenu lingvistiku
Srbije.
Vučina Simović, Ivana i Ana Jovanović. 2011. „Uloga prve generacije govornika
srpskog jezika u procesu održavanja/ zamene jezika u dijaspori”. U Srpski
jezik, književnost, umetnost: zbornik radova sa V međunarodnog skupa
održanog na Filološko-umetničkom fakultetu u Kragujevcu (29–30. X
2010), prir. Miloš Kovačević, 335–349. Kragujevac: Filološko-umetnički
fakultet.
Vučina Simović, Ivana i Ana Jovanović. 2015. „Neke osobenosti narativnog
diskursa govornika srpskog kao maternjeg i zavičajnog jezika.” Srpski jezik
20: 669–687.
Vuksanović, Slobodan. 2002. Prećutana književnost. Beograd: Udruženje
književnika Srbije.
Vuletić, Julijana. 2013. „Srpsko-nemački jezički kontakti sa osvrtom na istraženost
jezika Srba u Nemačkoj danas.” Nasleđe 24: 87–106.

 

* Please note that some papers include text in Serbian and just an abstract in English language and viceversa. /// Imajte u vidu da su tekstovi nа srpskom jeziku (većinom) na ćiriličnom pismu. Pored toga, neki radovi imaju tekst na engleskom i samo sažetak na srpskom jeziku i obrnuto.