The Institute of Ethnography SASA

Bulletin of the Institute of Ethnography SASA vol. 63, no. 2 (2015) - online edition
Glаsnik Etnogrаfskog institutа SANU 63/2 (2015) - elektronsko izdanje

gei sanu

УДК 39(05)

ISSN 0350-0861 (you can download print edition here)

eISSN 2334-8259 (Online)

 

Editor in chief:

Drаgаnа Rаdojičić

 

Editor of the Topic:

Sanja Zlatanović

 

International editorial board:

Radost Ivanova,

Elephterios Alexakis,

Jana Pospíšilová,

Karl Kaser,

Gabriela Kiliánová,
Milica Bakić-Hayden,

Ingrid Slavec-Gradišnik,

Marina Martynova,

Fernando Diego Del Vecchio,

Kjell Magnusson,

Tatiana Podolinska,

Peter Finke;

 

Editorial board:

Gojko Subotić,

Sofijа Milorаdović,

Jelenа Čvorović,

Srđan Radović,

Aleksаndrа Pаvićević,

Lаdа Stevаnović,

Ildiko Erdei,

Jelena Jovanović;

 

The reviewers:

Vojislav Stanovčić,

Dušan Drlјača,

Dragana Antonijević,

Slobodan Naumović,

Irena Špadijer,

Danijel Sinani,

Bilјana Sikimić,

Branko Ćupurdija,

Gordana Gorunović,
Mladena Prelić,

Miroslava Malešević,

Saša Nedelјković,

Miroslava Lukić Krstanović,
Ljilјana Gavrilović,

Gordana Blagojević,

Sanja Zlatanović,

Jadranka Đorđević Crnobrnja,

Đorđina Trubarac Matić.

 

Secretary:

Mаrijа Đokić

 

Accepted for publication by the reference of academician Vojislav Stanovčić, at meeting of the Department of Social Sciences SASA, May 12th 2015.

 

The Bulletin of Institute of Ethnography SASA is indexed in:

ERIH+ (The European Reference Index for the Humanities and the Social Sciences),

DOAJ (Directory of Open Access Journals),

SCIndeks (Srpski citatni indeks),

Ulrich's Periodicals Directory.

 

Copyeditor:

Branislav Pantović

 

 

BELGRADE 2015

 

 

Topic of the Issue – Conflict and Reconciliation in the Balkans
Temа brojа –
Konflikt i pomirenje nа Bаlkаnu


Authors name
Ime autora
Publication title in English and Serbian language
Naslov rada na engleskom i srpskom jeziku

Part of the architect Nikola Dobrović in implementation of the Modern Urban Planning and Architectural theories and poetry in institutional planning of the urban development of Belgrade: Contribution to the insight and interpretation of “Dobrović General Staff” within the context of the “Big Belgrade” vision

Uloga arhitekte Nikole Dobrovića na
implementaciji savremenih urbanističkih i arhitektonskih teorija i poetika u institucionalno planiranje urbanog razvoja Beograda: Prilog sagledavanju i tumačenju „Dobrovićevog Generalštaba“ u kontekstu vizije „Velikog Beograda“

pp. 411-431
EMAIL:
marta.vukotic@gmail.com
DOI:10.2298/GEI1502249K;UDC: 316.48
ACCEPTED FOR PUBLICATION: 19. 05. 2015.


Download PDF
* /// Preuzmite dokument*

 

Abstract
“Dobrović Generalstaff“ is the complex of buildings in the crossroads of Nemanjina and Kneza Miloša streets (Kneza Miloša no. 33-41), so called „building A“ (till the bombardment in 1999 „Generalstaff of the Yugoslav army“) and „building B“ with the tower (till the bombardment in 1999. “Yugoslav Secretariat for National defense“). As the urban planning motif of “Big Belgrade“, with its symbolism matched with the symbolism of New Belgrade erection, this space of great artistic-ambience potentials, of a specific typology, character and design, represents central point of continuity and integrity of Belgrade. „Meta square“ or the „Square Sutjeska“, as Dobrović named this intersection (Dobrović 1960, 10-11) carries various meanings of the different historic layers, and the complex of buildings itself is the most representative work of the Serbian architecture in 20th century, created in accordance to European trends in architecture and urban planning of that time. The complex is demolished in NATO bombardment of Belgrade in 1999. Despite the fact that the functional role of these structure no longer exists, symbolic character of the place is still living and warning, and even in ruins it is the central point of Belgrade's identity. “Dobrović Generalstaff“ was declared a cultural monument on December 12th 2005. As a „victim“ of violence and destruction, the complex is still under attack of individuals decreasing its significance, identifying it with ideology and politics of SFRJ and introducing it as a symbol of „oppressors and enemies“, not deserving as such to be renewed and preserved. Visionary work of the architect Nikola Dobrović (1897, Pécs - 1967, Belgrade) on conceptualization of “Big Belgrade“, metropolis on the Sava and Danube, and his role in construction of New Belgrade, central part of the future “Big Belgrade” according to his idea, and on elaboration of the Concept design of General plan for the reconstruction of Belgrade“ (completed on September 30th 1948) as well, are unavoidable drafts for the insight in and interpretation of the demolished complex of „Dobrović Generalstaff“, as a top achievement of Serbian architecture in 20th century, with a goal to encourage activities in this space as a priority of urban rehabilitation,14 aiming to upgrade the quality of urban space in general. In order to show the layers of deeply storaged contents of the past (memories), and to actualize them (remembrance) through a different dialogue with “Dobrović Geenralstaff“ the goal of this work is to draw attention to the forgotten and deeply hidden from the public exceptionally significant layers of the past and central points for understanding of this masterpiece of the modern Serbian architecture (Bulatović 2005, 15-16; Popadić 2014, 54-58). Confronted with frequent, selective (mis)use of memories concerning this complex and numerous (meta)thesis directed to lower the value of this cultural good, or „heritage object“, in favor of minor selfish interests, the goal of this work is to indicate the significance of its consideration - by clarification another one in a sequence of insufficiently known „memorial contents“, equally significant draft as the founding of the Urban Planning Institute od NR Serbia and establishing of the new urban planning professional staff in the period after the Seond World War in the times of renewal and constructions, led by the architect Nikola Dobrović - from the point of view of its understanding as a „witness process“ and of its esthetic, historic and documentary exceptionality“ (Bulatović 2005, 8; Eko 1995, 33).

Key words: town, heritage, art, urban planning, history of architecture

 

Sažetak
U radu se skreće pažnja na „Dobrovićev Generalštab“ (1956-1965) kao na dokumenet epohe kojoj je graditelj pripadao i kao na simbol Dobrovićevog profesionalnog delovanja na prostoru Srbije i Beograda, ovoga puta kroz nedovoljno istraženo polje njegove istrajne borbe na stvaranju urbanističkog kadra, neposredno nakon okončanja Drugog svetskog rata u periodu tzv. „Obnove i Izgradnje“, a po uputstvima koja su pulsirala u skladu sa evropskim i svetskim trendovima toga doba. Reč je o poukama važnim za oblikovanje jedne nove urbane kulture, zasnovane na kreiranju umetničkog odnosa grada i ljudi u njemu, a u cilju spajanja raznorodnih elemenata u organizovanu celinu, kakav je nekada bio i Kompleks zgrada na uglu ulica Nemanjine i Kneza Miloša, danas poznat kao „Dobrovićev Generalštab“. Beograd nema doslednije sprovedenog prostorno-kompozicionog poteza od ovog ansambla, kojega sačinjavaju dve zgrade i kula, a čiju celovitost nije narušavao ni presek širokog uličnog koridora

Ključne reči: grad, graditljsko nasleđe, umetnost, urbanizam, istorija arhitekture


 

Bibliography
Literatura

Babić, Ljiljana. 1967. „Arhitekt Nikola Dobrović“. Athitektura urbanizam br. 43: 22-31.
Bulatović, Dragan. 2005. „Baštinstvo ili o nezaboravljanju“. Kruševački zbornik 11: 7-20.

Vrbanić, Vito. 1951. „Urbanistički plan Novog Beograda“. Urbanizam-arhitektura br. 1-4: 119.

Vukotić Lazar, Marta. 2002. Beogradsko razdoblje arhitekte Nikole Dobrovića (1945-1967). Beograd: Plato.

Vukotić Lazar, Marta. 2004. „Staro beogradsko sajmište, osnivanje i izgradnja“. Godišnjak grada Beograda br. 51: 143-168.

Vukotić Lazar, Marta, Đokić, Jasmina. 2006. „Complex history as a source of planning problems, Old Belgrade Fairground”. Spatium br. 11-13: 34-40.

Goble, Mirjam, Ksavier Benoa, Dezimpler Verner, Filipe Lopes, Serž Vio, Bernar Buze i Jelka Pirković. 2006. Vodič za urbanu rehabilitaciju: dokument pripremljen u okviru Programa saradnje i tehničke pomoći Saveta Evrope. Beograd: Luk-Asocijacija za rehabilitaciju kulturnog nasleđa i Najbolji prijatelji.

Grupa autora. 1947. „Zakon o Petogodišnjem planu razvitka narodne privrede FNRJ u god. 1947-1951.“ Politika, 1. maj.

Dedijer, Vladimir. 1950. Dnevnik. Treći deo (od 10. novembra 1943 do 7. novembra 1944). Beograd: Jugoslovenska knjiga.

Dobrović, Nikola. 1946. Obnova i izgradnja Beograda. Beograd: Urbanistički institut

Dobrović, Nikola. 1946. „Obnova i izgradnja Beograd: konture budućeg grada“. Tehnika br. 6: 176-186.

Dobrović, Nikola. 1946. „Središnji i regionalni (urbanistički) planovi“. Tehnika br.1: 8-9.

Dobrović, Nikola. 1946. „Konture i značaj izgradnje Velikog Beograda“.Tekst obima 22. strane kucan pisaćom mašinom. Muzej nauke i tehnike, Odeljenje za arhitekturu, Zaostavština arhitekte Nikole Dobrovića.

Dorbović, Nikola. 1957. „Novi Beograd kao gradotvorački poduhvat, njegov lik i simbolika iz perspsektive 1957“. Tehnika 10: 425-430.

Dobrović, Nikola. 1960. „Pokrenutost prostora: Bergsonove dinamičke dinamičke šeme – nova likovna sredina“. ČIP 100: 10-11.

Dobrović, Nikola. [1965] 1998. „Reč o knjizi“ u: Le Courbusier Atinska povelja.prir. Slobodan Mašić, 9-13. Beograd: Klub mladih arhitekata.

Dobrović, Nikola. 1967. „Šest slika iz sveta arhitekture“. Spomenica u čast novoizabranih članova SANU. Posebna izdanja knj. CDII. Spomenica knj. 30: 88-97.

Eko, Umberto. 1995. Simbol. Beograd: Narodna knjiga. Alfa.

Janić, Miodrag. 1998. Pojmovnik; stanovanje, građenje, planiranje. Beograd: IP Neimar.

Kovačević, Bojan. 2001. Arhitektura zgrade Generalštaba, monografska studije dela Nikole Dobrovića. Beograd : Novinsko informacioni centar „Vojska“.

Krleža, Miroslav. 1952. „Govor na kongresu književnika u Ljubljani“. Republika br. 10-11:205-243.

Krunć, Jovan. (1998). Beograd imajući biti. Beograd: Savez arhitekata Beograda.

Le Corbusier. 2002. Modulor. Harmonične mjere prema ljudskom obimu univerzalno primenljive u arhitekturi i mašinstvu. Nikšić: Jasen.

Makaš, Emily Gunzburger, Tanja Damljanović Conley, edit. 2010. Capital Cities in the Aftermath of Empires. Planning in Central and Southeastern Europe. New York: Routledge.

Maksimović, Branko. 1976. „Plansko organizovanje prigradske zone Velikog grada. S posebnim osvrtom na probleme šumsko-parkovskog pojasa Beograda“. Godišnjak grada Beograda knj. XXIII: 325-340.

Maksimović, Branko. 1980. „Vrednosti Generalnoga plana Beograda od 1923. godine i njihovo poništavanje“. Godišnjak grada Beograda knj. XXVII: 255-266.

Macura, Milorad. 1984. »Marginalije na četrdesetogodišnjicu«. Izgradnja 11: 163-167.
Minić, Oliver. 1955. „U potrazi za likom Beograda“. Godišnjak muzeja grada Beograda knj. II: 455.

Nedić, Svetlana. 1977. Generalni urbanistički plan grada Beograda iz 1923. godine. Godišnjak grada Beograda knj. XXIV: 301-310.

Novaković, Borko. 1987. Urbanistička pisma 1955-1985. Prilozi za monografiju Urbanističkog saveza Srbije i Jugoslavije. Beograd: IRO „Građevinska knjiga i Jugoslovenski institut za urbanizam i stanovanje.

Perović, Miloš, prir. 1980. Dobrović. Izbor tekstova. Urbanizam Beograda 58. Beograd: Zavod za planiranje razvoja grada Beograda.

Perović, Miloš i Zoran Manević, prir. 1982. Beograd između stvarnosti i sna. Izbor tekstova. Urbanizam Beograda 66/67. Beograd: Zavod za planiranje razvoja grada Beograd.

Popadić, Milan. 2014. Vreme prošlo u vremenu sadašnjem Uvod u studije baštine. Beograd: Centar za muzeologiju i heritologiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu. http://www.f.bg.ac.rs/instituti/CMiH/publikacije (preuzeto 21.marta 2015).

Radović, Srđan. 2013. Grad kao tekst.Beograd: Biblioteka XX vek.

Radović, Srđan. 2014. Beogradski odonimi. Beograd: Etnografski institutu SANU.

Referati sa I savetovanja arhitekata i urbanista Jugoslavije, Dubrovnik 23. do 25. XI 1950.. Prvi deo. Beograd: Naučna knjiga; Društvo inženjera i arhitekata Hrvatske. Referati savjetovanja arhitekata i urbanista u Dubrovniku 1950. Zagreb: Društvo inženjera i tehničara Hrvatske; Problemi arhitekture in urbanizma LRS. Referati članov sekcije Društva inženirjev in tehnikov LRS na 1. Posavetovanju arhitektov FLRJ v Dubrovnik 23.-25.XI 1950. Ljubljana: Arhitektonska sekcija inžejirjev in tehnikov LR Slovenije.

Ribnikar, Vladislav. 1950. „Problemi stambenih zgrada“. Referati sa I savetovanja arhitekata i urbanista Jugoslavije, Prvi deo: 5-26.

Ristanović, Slobodan V. 2009. Novi Beograd, Graditeljski poduhvat veka. Beograd: IA „KSE-NA“.

Roter Blagojević, Mirjana, Vukotić Lazar, Marta. 2013. „Renewal of destroyed authenticity? Significance of the Old Fair Ground and the New Military Hedguarters restauration for preservation of cultural and architectural identity of Belgrade“. Međunarodni naučni simpoziju. Prostori pamćenja, arhitektura-baština-umetnost. Odeljenje za istoriju umetnosti, Filozofski fakultet u Beogradu: 310-324.

Sekulić, Aleksandar. 1957. „Prvi beogradski sajam između prvog i drugog svetskog rata“. Godišnjak muzeja grada Beograda knj. IV: 587-588.

Somborski, Miloš. 1951. „Razvoj Beograda između dva rata“. Urbanizam arhitektura 1-4: 40-52.

Stojanović, Bratislav. 1955. „O arhitektonsko urbanističkim projektnim organizacijama Beograda“. Godišnjak muzeja grada Beograda knj. II: 476-479.

Stojanović, Bratislav. 1974. „Iz građe za istoriju Novog Beograda“. Urbanizam Beograda br.25: 31-36.

Stojanović, Bratislav. 1975. „Istorija Novog Beograda II deo“. Godišnjak grada Beograds knj. XXII: 199-218.

Stojanović, Brartislav, Martinović, Uroš. 1978. Beograd 1945-1975. Urbanizam, arhitektura. Beograd: NIRO »Tehnička knjiga«.

Stojanović, Bratislav. 1970. „Posleratna beogradska arhitektonska izgradnja“.Godišnjak grada Beograda knj. XVII: 201-236.

Šoe, Fransoaz. 1978. Urbanizam utopija i stvarnost. Beograd: IP Građevinska knjiga.

 

Izvori
Zaostavština Nikole Dobrovića: Zaostavština arhitekte Nikole Dobrovića, Beograda, Muzej nauke i tehnike, Odeljenje za arhitekturu.

Zaostavština Petra Dobrovića: Zaostavština slikara Petra Dobrovića, Beograd, Arhiv SANU, Istorijska zbirka br. 14758/IV i 14758 / VII – 873.



Download PDF* /// Preuzmite dokument*

 

 

* Please note that some papers include text in Serbian and just an abstract in English language and viceversa. In those cases, if you want to reach an abstract in English, scroll down to the bottom of the PDF document. /// Imajte u vidu da su tekstovi nа srpskom jeziku (većinom) na ćiriličnom pismu. Pored toga, neki radovi imaju tekst na engleskom i samo sažetak na srpskom jeziku i obrnuto.